Kunság – winnice na piaskach Wielkiej Niziny

02/09/2019
By Gabriel Kurczewski

Kunság jest największym regionem winiarskim Węgier lecz mimo to rzadko słychać o nim za granicą. Zajmuje część Wielkiej Niziny Węgierskiej, na której winorośl konkuruje z papryką, morelami, pomidorami i innymi uprawami. Wina z Niziny tradycyjnie przeciwstawiano węgierskim winom „górskim”, które uważano za lepsze. Zalety tych ostatnich wiązano z wulkanicznymi glebami. Na Nizinie gleby są natomiast piaszczyste, rzadziej lessowe lub gliniaste, co wpływa na charakter win, które są raczej lekko zbudowane.

Piaszczyste gleby mają jednak szczególną zaletę – uwalniają od lęku przed groźną dla korzeni winorośli mszycą filokserą, która w takich glebach nie potrafi się zadomowić. Wielu winiarzy w Kunság korzysta z tego i sadzi krzewy na własnym korzeniu, nie szczepiąc ich na odpornych na filokserę podkładkach z winorośli amerykańskiej.

Janos Frittman w winnicy

Klimat Niziny jest typowo kontynentalny, lata są gorące i często suche ale zimy potrafią być bardzo mroźne i nie raz powodowały szkody w winnicach. Krzewy często więc chroni się tu przez obsypywanie ziemią, co przypomina praktyki z winnic północy Europy. Problemy sprawiają też czasem późne wiosenne przymrozki, letnie gradobicia i jesienne deszcze. Nie jest to więc wcale miejsce, w którym winiarze żyją beztrosko.

Ukształtowanie terenu, typ gleb i klimat decydują o ogólnej charakterystyce upraw i win. Przeważają więc szczepy wcześnie dojrzewające, win białych jest więcej niż czerwonych. Szeroka jest oferta win różowych. Beczek, zwłaszcza nowych używa się raczej oszczędnie, popularniejsza jest metoda redukcyjna lub dojrzewanie win w dużych kadziach z używanego dębu. Gospodarstwa winogrodnicze są duże. W winnicach używa się sprzętu zmechanizowanego.

Szukając wyrazistości, chętnie sięga się w Kunság po szczepy aromatyczne, zwłaszcza po węgierskie specjalności, takie jak irsai olivér i cserszegi fűszeres oraz mniej znane odmiany, z których jedne są powojennymi krzyżówkami, jak néró, a inne poza Kunság poszły już w zapomnienie, jak pozsonyi fehér. Poważne wina białe o dobrej strukturze robi się z owoców ezerjó i olaszrizling.

Obecnie w Kunság sporo się dzieje. Powstają nowe winiarnie, podnosi się poziom produkcji a atutem w dalszym ciągu pozostają atrakcyjne ceny.

Eva Gál i Janos Frittman, czołowi winiarze z Kunság

Jedną z pierwszych winiarni z Kunság, które znalazły szerokie uznanie prowadzi w Soltvadkert János Frittman. W 2007 roku otrzymał tytuł winiarza roku od Węgierskiej Akademii Wina. Nowoczesna, rozbudowana kilka lat temu siedziba potwierdza, że jego firma wciąż pomyślnie się rozwija. Gospodarz podkreśla, że kontynuuje rodzinne tradycje winiarskie sięgające XVIII wieku, jednak jego podejście do winiarstwa jest w pełni nowoczesne.

W stalowych tankach fermentują u Frittmana orzeźwiające wina. Niektóre dojrzewają późnej w dużych drewnianych kadziach lub małych beczkach z dębu węgierskiego i francuskiego.

Znaczną część produkcji stanowią wina lekkie, w pełni redukcyjne. Jednym z aromatycznych szczepów, z których powstają jest mało znana generosa. Lekkie wino z rocznika 2018 jest idealne na letnie upały. Mocniej zbudowane, dojrzalsze i intensywniejsze jest aromatyczne wino z owoców szczepu irsai olivér z tego samego rocznika.

Białym winem o większych ambicjach jest wytrawne Ezerjó. Frittmann produkuje je zarówno w wersji redukcyjnej (dobra kwasowość i całkiem długi finisz) jak i dojrzewające w beczkach z używanego dębu, przechodzące fermentację malolaktyczną, co daje pełniejsze, nieco kremowe wino.

Do najlepszych win Frittmanna należy też Ezerjó w wersji musującej, produkowane metodą szampańską, dojrzewające długo na osadzie – poważne, z nutami drożdżowymi, żywą kwasowością, świeżym owocem ze sporym udziałem cytrusów. Prostszym winem musującym, cieszącym się od lat dużym powodzeniem jest Frisecco.

Wśród upraw przeważają odmiany białe ale w winnicach jest też miejsce na ciemne owoce. Są materiałem na wina różowe i czerwone, takie jak Frittmann FPV Merlot 2015, zaskakujące dojrzałością owocu, z miękkimi taninami, niską kwasowością, aromatem dojrzałych truskawek, ciemnych wiśni, nutami ziołowymi i ziemistymi.

Tytuł winiarza roku ponownie trafił do Kunság w roku 2013. Otrzymała wówczas to wyróżnienie Eva  Gál (Gál Szolobirtok es Pinceszet). Jej rodzina gospodaruje na wyspie Csepel, kilkadziesiąt kilometrów na południe od Budapesztu. Na ponad 60 hektarach uprawia zarówno popularne na Węgrzech odmiany (szürkebarát, rajnai rizling, olaszrizling, kékfrankos) jak i winorośl o niewiele mówiących nazwach – kunleány, dunagyöngye, viktória gyöngye, csillám czy nektár.

Lekkie i znakomicie orzeźwiające dzięki cytrusowej kwasowości są podstawowe wina z rieslinga (2017) i olaszrizlinga (2018). Pełniejszy i bardziej rozwinięty jest Szürkebarát 2017. Świetne jest różowe Kékfrankos Rosé 2018, przy średnim ciele bardzo intensywne, owocowe w nosie i w ustach. Przynajmniej od czasu do czasu klimat pozwala opóźnić zbiory i można się wówczas pokusić na Csepelu o zrobienie wykwintnego wina słodkiego, takiego jak Rajnai Rizling Késői Szüretelésű 2017 (85 g/l cukrów).

Młodą i obiecującą winiarnią z Kunság jest Szentpéteri Pince, mająca siedzibę w Kiskőrös. Rodzina Attili Szentpéteri posiada spore gospodarstwo rolne, w obrębie którego znajdują się także winnice. Attila postanowił skoncentrować się właśnie na produkcji wina. Zdobył odpowiednie wykształcenie, rozbudował winiarnię i piwnice. Robi wiele ciekawych win i wciąż poznając potencjał swoich siedlisk. Z białej odmiany pozsonyi fehér robi lekkie, cytrusowe wino na lato. Olaszrizling Selection 2018 jest przykładem atrakcyjnego, ekspresyjnego wina z tego szczepu, z bogatym nosem, w którym czuć brzoskwinie, cytrusy i zioła. Chardonnay Selection 2017 jest próbą zrobienia wina w stylu burgundzkim, przy poważnym udziale nowych francuskich beczek barrique, z pełnym ciałem, nutami karmelu i kremową fakturą.

Attila Szentpeteri

Szentpéteri jest, kolejnym w Kunság, producentem świetnego wina różowego, które powstaje tu z mało znanej odmiany Néró. Jest to węgierska krzyżówka, pierwotnie traktowana jako deserowa. Szentpéteri Néró Rose Selection 2018 należy do win rose o bladej barwie, intensywnym nosie pełnym świeżych czerwonych owoców i odrobinie jogurtu. Jest całkiem treściwe i bardzo orzeźwiające. Z tego samego szczepu Attila zrobił też Néró Siller 2018, wino dłużej macerowane, o barwie przechodzącej w jasną czerwień, krąglejsze, o słabiej wyczuwalnej kwasowości, lekko ściągające w zakończeniu.

Jego Cabernet Franc 2017 stanowi kolejny dowód na to, że w Kunság można pokusić się także o pełne, dojrzałe wino czerwone – ciemnoczerwona barwa, nos z dojrzałymi owocami śliwek i owoców leśnych, dozą aromatów ziołowych, usta pełne i łagodne o średniej koncentracji, niskiej kwasowości, w pełni dojrzałych, miękkich taninach.

W najbliższych latach usłyszymy prawdopodobnie o kolejnych winiarniach z Kunság a orzeźwiające wina aromatyczne, wina różowe, solidne Ezerjó i Olaszrizlingi stamtąd pochodzące będą coraz częściej trafiać na półki naszych sklepów. Warto wtedy spojrzeć na nie bez uprzedzeń.

 

Tags: , , , ,

Comments are closed.

Cytaty

… kiedy królów brakło, wino tokajskie przestało byc winem królów. Pozostało jednak do dziś królem win i pozostało winem par exellence polskiem, bo najlepiej u nas rozumianem, najwyżej cenionem. — Druk reklamowy firmy Juliusz Grosse, l. 30-te XX w.

The forecast for Tokaj, Hungary by WP Wunderground